Wie ‘draait op’ voor klimaatverandering?

Verdelen van lusten en lasten: wie ‘draait op’ voor klimaatverandering?


Klimaatverandering klopt op onze deuren en klotst over onze dijken. De overstromingen in Limburg afgelopen zomer hebben het voor ons pijnlijk duidelijk gemaakt. We kunnen niet wachten. Volt Utrecht vindt dan ook dat de gemeente Utrecht in 2040 klimaatneutraal moet zijn. Maar ook streeft Volt Utrecht naar een eerlijke verdeling van de lasten en lusten die bij klimaatverandering en klimaatmaatregelen komen kijken.


Klimaatverandering tegengaan (en er tegen bestand zijn voor zover dit nog niet te laat is) is een van de meest ingrijpende veranderingen waar we voor staan, in Utrecht, Nederland, Europa, en de gehele wereld. Nederland gaat het klimaatakkoord, de Nederlandse doorvertaling van het Parijsakkoord, uitvoeren. Gemeenten spelen hier een grote rol in. Zo zijn gemeenten verantwoordelijk voor het van het gas afhalen van wijken. Daarnaast hoort te gemeente ‘klimaatadaptieve’ maatregelen te treffen. Waar moet je dan aan denken? Het tegengaan van hittestress, wateroverlast en droogte door bijvoorbeeld vergroening van de openbare ruimte en wateropslag.


Om dit te kunnen realiseren is geld nodig, veel geld. De Raad voor het Openbaar Bestuur heeft uitgezocht dat gemeenten, provincies en waterschappen de komende drie jaar 1,8 miljard euro nodig hebben om de extra taken te kunnen uitvoeren die daaruit voortkomen. Het Sociaal en Cultureel Planbureau constateert dat burgers zich zorgen maken over gevolgen van klimaatmaatregelen. Gaan de kosten van het levensonderhoud en de energierekening verder stijgen?


De Utrechtse Burgemeester Sharon Dijksma riep het kabinet tijdens de VN-conferentie in november 2021 in Glasgow op meer middelen te reserveren voor gemeenten om klimaatmaatregelen uit te voeren. Hard nodig vanwege de beperkte uitvoeringscapaciteit in Utrecht als je kijkt naar de grote opgave waar we voor staan.


Volt Utrecht streeft naar een eerlijke verdeling van de lasten en lusten bij klimaatverandering en van klimaatmaatregelen. We kijken daarom in eerste instantie naar het rijk en de EU voor extra gelden. Via het coalitieakkoord lijkt het rijk hier gehoor aan te geven. Via een klimaat- en transitiefonds wordt voor de komende 10 jaar €35 mrd beschikbaar gesteld voor energie-infrastructuur, groene industriepolitiek, mobiliteit en gebouwde omgeving. In het coalitieakkoord staat ook dat medeoverheden via een specifieke uitkering middelen krijgen voor de uitvoering van het klimaatbeleid. Daarnaast kan het beleid dat voortvloeit uit de Europese Green Deal bijdragen aan de opgaven in Utrecht. Europese fondsen en de Europese Investeringsbank (EIB) kunnen ook helpen.


Besparen op klimaatregelen niet mogelijk

Als het rijk en de EU niet komen met deze financiering, waar komt het dan vandaan? Wij vinden dat voor klimaatmaatregelen de lokale lasten mogen stijgen als dit ons helpt de doelen te halen. We kunnen het ons niet veroorloven te besparen op klimaatmaatregelen. Belangrijk bij het draagvlak voor een snel en effectief klimaatbeleid is ook dat diegenen die de extra kosten niet kunnen dragen daarvoor gecompenseerd worden. Bij het belasten moet dan ook specifiek gekeken worden naar de financiële bewegingsruimte van inwoners en indien nodig compenseren. Volt Utrecht is daarom bijvoorbeeld van mening dat de gemeente gezinnen met een laag inkomen extra mag compenseren voor de stijgende energieprijzen, ook al stijgt hierdoor de lokale belasting. We willen energiearmoede voorkomen!


Meedenken over duurzame energieprojecten

Als je kijkt naar verdeling van lusten en lasten gaat dit verder dan financiële gevolgen. Het gaat ook om ruimtelijke en sociale gevolgen. Als duurzame energieprojecten binnen de gemeenten worden overwogen moeten burgers dan ook de mogelijkheid krijgen de kans te krijgen om mee te denken over ‘waar’ dit en onder welke voorwaarden dit gerealiseerd kan worden. Verder moet naar lokaal eigendom van deze projecten (dat de omgeving investeert en ook deelt in de winst) gekeken worden. In de wijk zelf is het belangrijk dat inwoners en de omgeving zeggenschap hebben bij de keuze van alternatieve warmtebronnen en van de maatregelen om gebouwen energiezuinig te maken. Want meedenken is voor veel mensen een voorwaarde voor deelname. We willen inwoners zo veel mogelijk ruimte en (financiële) ondersteuning bieden voor hun eigen ideeën. Daarom zetten we in op inspraak en dialoog, via burgerfora en burger-budgetten.


Wil je hier meer over weten? Wij hebben dit artikel gebaseerd op de volgende bronnen: